De speurtocht naar de fundamenten van het universum: elementaire deeltjes na de ontdekking van Brout-Englert-Higgs deeltje

maandag 16 oktober 2017 om 14.00
Vorming
Organisatie: 
Universiteit Gent ism Koksijde
Prijs: 
30 euro per persoon voor de hele lessenreeks
Duur: 
ca. 120 min.

Faculteit Wetenschappen, vakgroep Fyica en Sterrenkunde - Prof. Dirk Ryckbosh

Tussen 1911, de ontdekking van de atoomkern, en 2012, de ontdekking van het Brout-Englert-Higgs deeltje, ligt bijna precies een eeuw van gericht onderzoek naar de kleinste bestanddelen van de materie. In die honderd jaar werden tientallen zogenaamde “elementaire” deeltjes ontdekt, met de meest exotische namen en eigenschappen. Later bleken de meeste van die deeltjes allesbehalve “elementair” te zijn, maar te bestaan uit nog kleinere deeltjes. Met de ontdekking van het Brout-Englert-Higgs deeltje in CERN in 2012 werd, althans volgens de pers, het laatste ontbrekende deel van de deeltjesfysica gevonden. Hoog tijd om eens goed te kijken naar al die deeltjes.

Welke deeltjes kennen we nu eigenlijk? Hoe werken die samen om het hele heelal te vormen? En hebben we nu echt de meest elementaire bestanddelen van ons universum gevonden? In drie lezingen, en zonder een enkele formule (behalve E=mc2), kijken we naar de microscopische wereld van de deeltjes.

We vertrekken telkens vanuit een historisch perspectief, en schetsen hoe de ontdekkingen op en uit elkaar volgden. Het moderne beeld van de subatomaire wereld wordt op een niet-technische manier uitgelegd. Er is aandacht voor de rol van de UGentonderzoekers in dit verhaal. Daarnaast wordt ook gekeken naar de kostprijs van dit onderzoek, dat het begrip “Big Science” lanceerde. Hoeveel kosten die experimenten nu eigenlijk? En wat is het nut van al dat onderzoek? Welke toepassingen kunnen we verwachten van de elementaire deeltjes?

16 OKTOBER 2017: SPOOKDEELTJES: DE MYSTERIEUZE NEUTRINO’S.
Van alle elementaire deeltjes zijn de neutrino’s zeker de meest raadselachtige. Deeltjes die zonder probleem dwars doorheen de Aarde gaan. Deeltjes die van aard veranderen terwijl ze door het heelal reizen. Deeltjes die heel afwijkende eigenschappen hebben, sterk verschillend van alle andere elementaire deeltjes.

Wat is de rol van neutrino’s? Hoe werden ze ontdekt? En waarom werd er in 2015 nog maar eens een Nobelprijs uitgedeeld voor onderzoek naar deze deeltjes? Wat kunnen we uit deze neutrino’s leren, en kan je er iets mee doen? Ondanks het feit dat het ontzettend moeilijk is om neutrino’s waar te nemen, worden er toch neutrino-telescopen gebouwd om sterrenkunde te bedrijven. Twee kilometer diep begraven in het ijs aan de Zuidpool dan nog. De ideale gelegenheid om even uit te weiden over onderzoek op de moeilijkst bereikbare plaats op Aarde.

In deze lezing vertrekken we van de geschiedenis van de neutrino’s, vanaf de voorspelling in 1930, tot de Nobelprijs 2015 voor de ontdekking van de zogenaamde neutrino-oscillaties. Daarnaast wordt het onderzoek dat aan de UGent uitgevoerd wordt rond deze spookdeeltjes gekaderd in het wereldwijde exploreren van de neutrino-fysica.

Delen